Janina Wierusz-Kowalska związana z polską szkołą abstrakcji geometrycznej tworzy obrazy bazujące na obserwacji natury, która pod jej pędzlem traci swoją dziewiczość i łagodność, pokazuje swoje surowe i dość brutalne oblicze. 

W 1849 roku, w należących do Księstwa Warszawskiego Suwałkach rodzi się jeden z najwybitniejszych polskich malarzy realistów – Alfred Kowalski herbu Wieruszowa. Za kilka lat stanie się on jednym z czołowych przedstawicieli szkoły monachijskiej, zawiązanej wokół postaci Józefa Brandta. Z dala od kraju monachijczycy pielęgnować będą pamięć o polskiej historii, tradycji i kulturze, które w trudnym politycznie okresie staną się dla ich twórczości swoistym spiritus movens. W ich plastycznych realizacjach dominować więc będzie poczucie tęsknoty, nastrojowość i duch romantyczności – silnie zakorzenione także w obrazach Wierusza-Kowalskiego. Malowane przez niego sceny rodzajowe, batalistyczne i historyzujące cieszyły się niesłabnącą popularnością jeszcze za jego życia. Nagrody na międzynarodowych wystawach, medale na prezentacjach w kraju, sprzedaż dzieł do kolekcji muzealnych i prywatnych – wszystko to ukształtowało legendę Wierusza, który pod koniec XIX w. otrzymał także tytuł honorowego profesora Akademii Sztuk Pięknych w Monachium.

Historia malarza mogłaby zakończyć się na wątku związanym z jego długoletnim pobytem w stolicy Bawarii, gdzie zmarł w 1915 roku i byłaby wystarczająco ciekawa, gdyby tylko dodać, że obecnie uchodzi on za jednego z najdroższych XIX-wiecznych malarzy na polskim rynku sztuki. Jednak dokładnie sto lat od narodzin Wierusza w Częstochowie na świat przychodzi jedna z jego potomkiń – Janina Wierusz-Kowalska, która z powodzeniem kontynuować będzie trudną, artystyczną ścieżkę wyznaczoną przez mistrza malarskiego realizmu.

Janina Wierusz Kowalska Czerwona i bekitna wstega

Red and Blue Ribbons

Dla obojga artystów – działających w różnych epokach i w odmiennych stylistykach – wspólne będzie klasyczne medium malarskie, artystyczne zaangażowanie i niezależność, dzięki której obrazy zarówno starego mistrza, jak i młodszej malarki są pełne bezkompromisowości, indywidualizmu i przejmującej siły wyrazu.

Choć we wspomnieniach Janiny Wierusz-Kowalskiej dominuje silna potrzeba odróżnienia swojej działalności od dorobku jej przodka, malarka nie ukrywa, że przez lata formowania własnego języka malarskiego, dzieła monachijczyka stanowiły dla niej źródło inspiracji głównie przez wzgląd na ich dynamikę, witalność i przestrzenność kompozycji. W wypowiedziach artystki na temat relacji pomiędzy nią a Wieruszem, wyraźny  jest nacisk przede wszystkim na sposób, który łączy ich podejście do palety barw, przywiązanie do uniwersalnych treści oraz aspektu przyrody. To właśnie wątki dotyczące afirmacji natury mogłyby stanowić główny punkt wyjścia dla odważnej próby porównania realistycznego malarstwa monachijczyka i abstrakcyjno-geometrycznych płócien Janiny Wierusz-Kowalskiej.

Malarka – która podobnie jak jej przodek przeszła złożoną drogę edukacji artystycznej  w swojej twórczości nie odstępuje właściwie od eksplorowania aspektów związanych z uniwersalnymi zasadami stojącymi u podstaw harmonii, przejrzystości i – jak mówi absolutnego piękna natury. Geometria kształtów, złożoność układów, wszechobecna symetria, organiczność, idealne proporcje – to zagadnienia, które ukształtowały abstrakcyjne malarstwo Janiny Kowalskiej tak samo silnie, jak sto lat temu warunkowały liryczne kompozycje jej przodka.

Janina Wierusz Kowalska Muszle akryl na potnie

Shells

Obrazy takie jak Muszle, Mgła, Białe wstęgi, Konstrukcja złożona tworzone na początku XXI wieku są przykładami głębokiego namysłu artystki nad możliwością przełożenia na płótno konkretnych kształtów wyjętych ze świata przyrody i takiego ich przetworzenia, formowania i przetransponowania, aby traciły swoją archetypiczną dziewiczość, zyskując surowy, brutalny wręcz charakter. Wierusz-Kowalska w swoich wielkoformatowych płótnach, tworzonych najczęściej przy pomocy farb akrylowych, porzuca liryczność i romantyczną poetykę znaną z obrazów XIX-wiecznego realisty i obdziera sferę przyrody z przypisanych jej kulturowo cech takich jak delikatność, podległość czy ulotność. Jeśli u Alfreda Kowalskiego fascynacja przyrodą objawiała się realnością w jej odzwierciedlaniu i pietyzmem w podejściu do jej walorów, u Wierusz-Kowalskiej silniejsza jest potrzeba analizowania i syntetyzowania wybranych fragmentów natury oraz ukazywania jej siły, która przez współczesnego człowieka jest stale wypierana. To, co monachijczyk uważał za efemeryczne i pełne wdzięku, obrazując świat natury jako dziki, choć nadal zależny od człowieka, jego potomkini traktuje z niezwykłą pokorą, chcąc przywrócić tej sferze należny jej szacunek.

Janina Wierusz-Kowalska tworzy malarskie parafrazy obrazów zaczerpniętych ze świata organiki, który, jak dowodzi, zbudowany jest z ukrytych porządków, harmonii kształtów, proporcji i idealnych podziałów – wszystkiego co wprost z natury przeniknęło do materialnego otoczenia człowieka i ukształtowało jego sposób istnienia w obecnej rzeczywistości. Ja i moje obrazy istniejemy poza cywilizacją, którą się nie fascynuję i której nie chcę dokumentować. Interesują mnie raczej te wartości i prawdy, których cywilizacja się wyrzekła – świat i jego skomplikowana, doskonała forma. Płatki śniegu, plastry miodu, nasiona granatu, ikra pstrąga, wszystkie te i inne struktury są zaskakująco precyzyjne, regularne, geometryczne. Pociągająca jest ich harmonia, którą można wyrażać na różne sposoby, ale najpierw trzeba nauczyć się ją dostrzegać – mówi artyska.

Janina Wierusz Kowalska Formy koliste i cienie akryl na potnie

Circual Shapes and Shades

Publikacja prac dzięki uprzejmości Janiny Wierusz-Kowalskiej

Wybór Enter The Room

Instagram enter The Room

object(stdClass)#895 (3) { ["error_type"]=> string(23) "OAuthRateLimitException" ["code"]=> int(429) ["error_message"]=> string(178) "You have exceeded the maximum number of requests per hour. You have performed a total of 943 requests in the last hour. Our general maximum limit is set at 500 requests per hour." }

Sorry something went wrong. Here is the possible list of errors:

  • Error loading user profile items