Zielona Praga, Sztokholm, Kopenhaga… To tam realizuje się najwięcej ekologicznych projektów architektonicznych. Czy Warszawa ma szansę dołączyć do grona stolic, które przodują w zakresie zrównoważonego budownictwa?

„Najbardziej ekologiczny budynek to taki, który nigdy nie powstanie. Budynki mogą być jedynie mniej lub bardziej szkodliwe” – mówi architekt Michał Pierzchalski, ekspert budownictwa energooszczędnego w Krajowej Agencji Poszanowania Energi SA. Bo co naprawdę kryje się pod wieloznacznym sformułowaniem „budownictwo ekologiczne”? Jak bardzo ekologiczna może być architektura i czy w Polsce przyswoiliśmy już zasady budownictwa zrównoważonego?

Gdy mowa o ekologii w architekturze, na myśl przychodzą materiały przyjazne środowisku naturalnemu. Istotna jest energooszczędność, która dotyczy tak naprawdę każdego elementu powstającego budynku – od dachu przez ściany po fundamenty, które muszą zostać odpowiednio ocieplone. Do tego nowoczesny system ogrzewania, często wykorzystujący kolektory słoneczne, a także właściwa wentylacja. Mile widziane są budynki zazielenione i oczywiście w zielonym otoczeniu. Przykładów na świecie znajdziemy mnóstwo. A wśród nich współczesne Ogrody Babilonu, tak zwane zielone fasady, czyli budynki porośnięte krzewami np. w Paryżu, Berlinie czy Santiago. Warszawa też może pochwalić się wielokrotnie nagradzanym projektem Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego. Stworzony przez Irenę Bajerską ogród na dachu zajmuje ponad 1 hektar, co czyni go jednym z największych tego typu obiektów w Europie. 

1

Ogrody BUW

W Polsce na pierwszym miejscu wciąż stawiamy względy ekonomiczne, później zdrowotne. Ekologia jest gdzieś na końcu. Warszawa w ostatnich latach może jednak pochwalić się sporą ilością zrealizowanych ekologicznych projektów, zarówno domów mieszkalnych, jak i przestrzeni biurowych. Ekologiczne biurowce buduje się według amerykańskich norm certyfikacji LEED lub brytyjskich norm BREEAM. Są one równoważne i w Polsce można spotkać realizacje w obu tych systemach. A wśród nich biurowiec Rondo 1 przy Rondzie ONZ czy Green Wings w sąsiedztwie lotniska na Okęciu.

Ekologiczne podejście sprawdza się nie tylko w przypadku wielopiętrowych budynków biurowych. Wystarczy spojrzeć na Służewski Dom Kultury: chaty o elewacji ze szkła i drewna doskonale korespondują z zielonym otoczeniem. Nowoczesny projekt nawiązuje do tradycji wsi Służew oraz istniejących kiedyś w tym miejscu zagród. Koncepcja ilustruje jeden z najbardziej widocznych dziś trendów ekologicznych: styk miasta i wsi.

Te nawiązania do architektury wiejskiej to nie tylko przejaw pewnego sentymentu, poszanowania tradycji i próba choć częściowego powrotu na łono natury. „Miasto ma swoje ograniczenia – trudno zapewnić idealne warunki dla budynków energooszczędnych, dla których duże znaczenie ma właśnie lokalizacja oraz usytuowanie względem stron świata. Znaczny udział w zyskach energetycznych tego typu budynków jest pozyskiwany z promieniowania słonecznego. Jednocześnie problemem staje się nie ochrona przed zimnem, lecz przed przegrzewaniem. Budynki biurowca już przy około 10 stopniach Celsjusza muszą być klimatyzowane. Dlatego szuka się metod dla naturalnego przewietrzenia budynków. Miasta borykają się z tak zwanymi miejskimi wyspami ciepła oraz brakiem wystarczającej retencji wody. Dlatego większy procent ekologicznych rozwiązań mają miasta, które wiele dzielnic tworzą w oparciu o niższe budynki przypominające te o charakterze podmiejskim” – komentuje Pierzchalski.

5

Służewski Dom Kultury

Ważne jest też zielone otoczenie i mądre zarządzanie przestrzenią. A w tym zakresie Warszawa jest skazana na negatywne skutki sytuacji historycznej. Powojenna odbudowa w dużej mierze przebiegała chaotycznie. Są miejsca, gdzie budynki są skupione zbyt blisko siebie, a tereny zielone zredukowane do minimum. Podobnie wątpliwe decyzje podejmowane są i dziś, a głównym ich powodem jest chęć zysku. Wystarczy spojrzeć na Powiśle, kiedyś zdominowane przez parki, a dziś nabite budynkami stawianymi jeden koło drugiego.

„Rozmieszczenie budynków musi spełniać normy z rozporządzenia ministra infrastruktury. A my Polacy wiemy, jak normy dostosowywać do swoich potrzeb. Jednocześnie sobie szkodzimy, bo takie skupienie budynków zakłóca odpowiednią cyrkulacje powietrza. Powiśle, choć stało się dzielnicą drogich, nowoczesnych apartamentowców, jest też dziś dzielnicą duszną”– zauważa Karolina Olejniczak, studentka architektury.

Tego typu problem polskich miast wynika też z braku architektów miejskich odpowiedzialnych za wygląd konkretnych ulic. O tym, jak wielki problem z planowaniem przestrzennym mamy dziś w Polsce wspominał w udzielonym nam wywiadzie Michał Wiśniewski, członek zarządu Instytutu Architektury. „Kilkanaście lat temu właściwie zlikwidowano planowanie przestrzenne. W tym bardzo dynamicznym, potransformacyjnym okresie, gdy tak wiele inwestycji powstawało, miasta rozwijały się w bardzo wadliwy sposób. Pozwalano na przekraczanie pewnych granic, których przekraczać się nie powinno” – komentował Wiśniewski.

Do ekologicznej dojrzałości Niemców czy Skandynawów wciąż nam daleko, choć nie można umniejszać tego, co już Warszawa osiągnęła. Certyfikaty ekologiczne funkcjonują u nas od niedawna, ale polska stolica to obecnie miasto, w którym powstaje najwięcej obiektów zrównoważonych w naszej części kontynentu. Jeżeli konsekwentnie pójdziemy tą ścieżką, mamy szansę prześcignąć Pragę, czyli obecnego lidera w Europie Środkowej. Moda zamienia się w standard, w rynkową normę. Dziś o zrównoważonym budownictwie myślą już nie tyle wielkie koncerny, co firmy o charakterze lokalnym. I to zdecydowanie dobra droga do bardziej zielonej Warszawy, nawet jeżeli dość kręta i długa.

2

Powiśle

Fot. Marcos Rodriguez Velo

Wybór Enter The Room

Instagram enter The Room

object(stdClass)#7333 (3) { ["error_type"]=> string(23) "OAuthRateLimitException" ["code"]=> int(429) ["error_message"]=> string(179) "You have exceeded the maximum number of requests per hour. You have performed a total of 1105 requests in the last hour. Our general maximum limit is set at 500 requests per hour." }

Sorry something went wrong. Here is the possible list of errors:

  • Error loading user profile items