Maria Węgrzyniak-Szczepkowska, No Connection

„Tkanina artystyczna”, „tkanina unikatowa”, „polska szkoła tkaniny”. Określenia można mnożyć. Pewne jest jedno: tkanina to materiał o dużym potencjale, którzy twórcy sztuki współczesnej chętnie wykorzystują w swojej pracy.

Od kilku dziesięcioleci tkaniny są coraz bardziej widoczne na forum polskiej sztuki współczesnej. Z uwagi na tkwiący w nich potencjał twórczy, zjawiska obecne w tym rodzaju plastyki określane są terminami takimi, jak „tkanina artystyczna”, „tkanina unikatowa”, „polska szkoła tkaniny”, „nowa tkanina”, „miękka rzeźba”, „sztuka włókna”, „tekstylny design”, „tekstylne graffiti”. Mnogość i różnorodność pojęć związanych z tą dziedziną sztuki nie zaskakuje, zważywszy na wielość form, w jakich ona występuje. Tkanina może istnieć bowiem w układzie linearnym jako włókno, przyjmować postać płaszczyzny albo obiektu trójwymiarowego. Posiada ogromny potencjał także, jeśli chodzi o prezentowaną treść. Może stanowić abstrakcyjny obraz lub figuratywne przedstawienie, funkcjonować jako przedmiot użytkowo-dekoracyjny, bądź dzieło odwołujące się do najgłębszych ludzkich odczuć i przemyśleń. Okazuje się, że polscy artyści tekstylnego medium chętnie nadają swojej sztuce sensualny charakter, który objawia się zarówno w doborze kolorystyki (twórczości Włodzimierza Cygana), podejmowanych treściach, (gobeliny Marii Węgrzyniak-Szczepkowskiej), jak i nadawanej dziełom formie artystycznej (tkaniny Barbary Piegrzalskiej-Grams).

9 Maria Wgrzyniak Szczepkowska tkaniny art sztuka Barbara Piegrzalska Gryms Wodzimierz Cygan

Włodzimierz Cygan, Y3, 2013, źródło organizator wystawy Po-światy, Centralne Muzeum Włókiennictwa; Włodzimierz Cygan, Y5 (detal), 2013, źródło organizator wystawy Po-światy, Centralne Muzeum Włókiennictwa

Esencjonalność czerni i bieli

Włodzimierz Cygan mówi o tkaninie jako o własnym sposobie dążenia do wolności[1]. Podkreśla, że w tym specyficznym medium sztuki zawsze fascynowało go połączenie artystycznej autonomii dzieła z jego użytkowością, a więc pewnego rodzaju uduchowienia z pospolitością. Ten związek uwidacznia się również w procesie twórczym, który autor rozpoczyna od prostego przeplotu wątku i osnowy, zaś intensyfikuje w poszukiwaniu metod odstających od typowości. Odnosząc się do tematyki swoich dzieł, artysta mówi, iż jest nią szeroka, niejednorodna sfera indywidualnych odczuć. Wśród tej mnogości emocji do głosu dochodzi jednak poczucie nieuzasadnionej, irracjonalnej wręcz obawy przed chaosem, który może stanowić rezultat ciągle postępującego rozwoju technologicznego. „Dla mnie moja praca jest ciągłą próbą nadawania lub odnajdywania już istniejących znaczeń w przedmiotach, rzeczach tkanych, śledzeniem ich porządków, wzajemnych relacji wartości, napięć, różnych nasyceń energią i mocą ich przekazu[2]”, podkreśla autor. Przekonuje, że nigdy nie zamierzał pouczać widza, czy walczyć o jakiekolwiek idee za pomocą sztuki. Za pośrednictwem swoich oszczędnych, opartych na czerni i bieli realizacji artysta stara się stworzyć intymną atmosferę wyciszenia, a więc warunków dogodnych do spojrzenia w głąb siebie i przyznania sobie prawa do uznania własnej specyficznej jednostkowości. Dualizm kolorystyczny stosowany przez Cygana, daje wrażenie zarówno lekkości i dynamizmu, jak i surowości i powściągliwości. Ascetyczna paleta odnajduje swoje uzasadnienie w zainteresowaniu artysty antagonizmem światła i ciemności, które odpowiadają czerni i bieli. Z drugiej strony, zgodnie z lakonicznym opisem twórczości Cygana, stworzonym przez artystę Wojciecha Sadleya, „czerń i biel są źródłem koloru, […] są w stosunku do siebie jak dwa bieguny, które obejmują wszystkie barwy”[3]. W nawiązaniu do symbolicznego znaczenia opozycyjnych barw, stanowiących malarskie źródło światła i ciemności, artysta deklaruje chęć prowokowania odbiorców, aby w tym poufałym porozumieniu z własną duchowością, zadawali sobie pytania krążące zarówno wokół spraw codziennego życia, jak i te, dotyczące oswajania świadomości śmierci. Właśnie tę intymną więź z samym sobą artysta czyni esencją własnych prac, które, pomimo że nie rozwiewają żadnej z naturalnych egzystencjalnych wątpliwości, nie obawiają się ich ciągle na nowo przywoływać.

7 Maria Wgrzyniak Szczepkowska tkaniny art sztuka Barbara Piegrzalska Gryms Wodzimierz Cygan 

Włodzimierz Cygan, Nic dwa razy, 2012, źródło organizator wystawy Po-światy, Centralne Muzeum Włókiennictwa

6 Maria Wgrzyniak Szczepkowska tkaniny art sztuka Barbara Piegrzalska Gryms Wodzimierz Cygan

Maria Węgrzyniak-Szczepkowska, No Connection, 165 x 90 cm_ 2014

Wokół ludzkiej duchowości

Sensualność gobelinów Marii Węgrzyniak-Szczepkowskiej tkwi w poruszanych przez nie treściach, które są efektem głębokiej zadumy nad współczesnym światem i kondycją dzisiejszego człowieka. Posługując się niekonwencjonalnymi materiałami tkackimi oraz codziennymi przedmiotami w charakterze motywów-symboli, artystka pozwala widzowi wejrzeć w jej obecne lęki, niepokoje, wzruszenia, fascynacje. Przyglądając się i analizując wzajemne relacje wszystkich elementów codzienności, stara się ona za pośrednictwem wizualnych komentarzy pozyskać reakcję odbiorcy w formie aprobaty bądź sprzeciwu. W swoich dążeniach skłonienia widza do pewnych refleksji, a nawet być może weryfikacji dotychczasowych przekonań, artystka bardzo dba o prostotę i czytelność swoich wypowiedzi. Węgrzyniak-Szczepkowska, odpowiadając na pytanie o to, dlaczego zdecydowała się docierać za pośrednictwem sztuki do najgłębszych zakamarków ludzkiego wnętrza, tłumaczy: „Nie ma nic bardziej fascynującego i emocjonującego jak konfrontowanie swojego światopoglądu z innymi. Zmusza nas to do ciągłego zadawania sobie pytań: czy moje przekonania są słuszne? Czy nie uległem złudzeniom albo manipulacjom? Czy to, co uznaję za prawdę rzeczywiście nią jest?[4]”. Niezwykle często za pomocą swoich realizacji artystka podejmuje tematykę związaną z ludzką duchowością, odwołującą się do kwestii doświadczania tajemnicy wiary, ufności w wiekuistość ludzkiego życia lub uznania słuszności praw wiary. W ten sposób sugeruje ona widzowi, by opowiedział się on po stronie immanentnego racjonalizmu bądź pozazmysłowego, niepojętego mistycyzmu. Autorkę głęboko angażują również refleksje nad upływem czasu, nieuniknionością przemijania, a także faktem trwania w historii, sytuując jednocześnie swoją wizualną wypowiedź po raz kolejny w kontekście metafizyki. Artystka tłumaczy, że: „Nadając swojej sztuce charakter światopoglądowy, zależy mi na tym, aby widz zareagował, przejrzał swój „ideologiczny dorobek” i po raz kolejny zastanowił się, czy wszystko to, co do tej pory uznawał za prawdziwe jest takie w istocie”[5]. Oprócz kontemplatywnego, refleksyjnego wydźwięku, w realizacjach Węgrzyniak-Szczepkowskiej odnaleźć można nutę krytycyzmu wobec kondycji współczesnego człowieka. Aspekt ten szczególnie zaakcentowany został w pracach poruszających problematykę powierzchowności międzyludzkich relacji w dobie wszechobecnej cyfryzacji. Podejmując próbę uogólnienia obszaru twórczego zainteresowania artystki, jako temat wiodącej, głębokiej refleksji, należy wskazać człowieka wraz z jego niezwykłym, obszernie rozbudowanym wewnętrznym światem.

4 Maria Wgrzyniak Szczepkowska tkaniny art sztuka Barbara Piegrzalska Gryms Wodzimierz Cygan 

Maria Węgrzyniak-Szczepkowska, Boże ciało

5 Maria Wgrzyniak Szczepkowska tkaniny art sztuka Barbara Piegrzalska Gryms Wodzimierz Cygan

Maria Węgrzyniak-Szczepkowska, Przestrzeń

Wszystkie formy zmysłowości

Subtelne, dające wrażenie ulotnych i ledwo namacalnych, tkaniny Barbary Piegrzalskiej-Grams stanowią odzwierciedlenie bogactwa jej emocjonalnej natury, dlatego też są niezwykle zróżnicowane interpretacyjnie. Jednakże najbardziej wyrazistym nośnikiem sensualności nie jest ich treść, ale forma jej realizacji. Lekkie, delikatne, utrzymane w bieli lub sennej, intensywnej kolorystyce, prace artystki powstały z inspiracji przyrodą oraz pragnienia odnalezienia dla niej jak najlepszego sposobu wyrazu. Autorka tłumaczy swoje nieustanne poszukiwania formy słowami: „Fascynacja naturą, mnogość jej zjawisk i kolorytu dały mi impuls do realizacji tkanin jedwabnych, w których rytm, ruch i wielowarstwowość oddają iluzję przestrzeni. Pragnę poprzez swoje prace wciągnąć odbiorcę w mój świat, wzbogacić jego wyobraźnię i wrażliwość, a jednocześnie dać możliwość własnej interpretacji i wyboru”[6]. W swoich tkaninach, artystka nie odzwierciedla jednak obrazu natury, a raczej samą fascynację nią. Dlatego też, elementy pejzażu redukuje ona do abstrakcyjnej gry znaków, które mają za zadanie przywoływać skojarzenia zaczerpnięte wprost z otaczającego człowieka krajobrazu. Szczególnie zmysłową formę Piegrzalska-Grams pozyskuje w tkaninie dla światła i przestrzeni, dzięki czemu widz jest zdolny wręcz samodzielnie poczuć niebywały zachwyt przyrodą, jaki kierował artystką w trakcie procesu twórczego[7]. Autorka kształtuje iluzję przestrzenną przy użyciu rytmu, który nadaje jej wrażenie ruchu. Nierzadko jednak technika zastosowania kilku warstw tkaniny realnie ją tworzy, przywołując tym razem nie złudzenie, a sam swoisty spektakl rozgrywany na płaszczyznach delikatnych płócien przez artystkę po to, by afirmować naturę.

1 Maria Wgrzyniak Szczepkowska tkaniny art sztuka Barbara Piegrzalska Gryms Wodzimierz Cygan

Barbara Piegrzalska-Gryms, Przenikanie, źródło materiały prasowe org wystawy Centralne Muzeum Włókiennictwa

2 Maria Wgrzyniak Szczepkowska tkaniny art sztuka Barbara Piegrzalska Gryms Wodzimierz Cygan

Barbara Piegrzalska-Gryms, Przenikanie, źródło: materiały prasowe wystawy Centralne Muzeum Włókiennictwa

Sensualizm, uznający wrażenia zmysłowe za źródło wszelkiego poznania, okazuje się istotnym komponentem współczesnej tkaniny unikatowej. Obecni twórcy lokują go jednak w rozmaitych elementach kompozycyjnych tekstylnego medium. Podczas gdy Włodzimierz Cygan w kolorystyce umiejscawia ścisłe odniesienia do świata odczuć i wrażeń, zaś Maria Węgrzyniak-Szczepkowska sensualnością wypełnia treść swoich gobelinów, Barbara Piegrzalska-Grams swoim realizacjom nadaje niezwykle intymną, zmysłową formę, która stanowi niejako odzwierciedlenie osobistych relacji artystki z naturą. Analiza sztuki tych trzech czołowych przedstawicieli współczesnej tkaniny unikatowej, którzy w rozmaity sposób podjęli się badania problematyki własnych duchowych odczuć za pośrednictwem tekstylnego medium, bardzo precyzyjnie uwidacznia, jak wielkie posiada ono możliwości kompozycyjne i warsztatowe. Zważywszy na fakt, iż przytoczone przykłady nie eksploatują wszystkich obszarów twórczych sztuki włókna, jej olbrzymi potencjał tym bardziej zadziwia, domagając się jednocześnie wykorzystania tych niemal nieograniczonych możliwości.

3 Maria Wgrzyniak Szczepkowska tkaniny art sztuka Barbara Piegrzalska Gryms Wodzimierz Cygan

Barbara Piegrzalska-Gryms, Przenikanie


[1]Włodzimierz Cygan, Światło i ciemność, strona internetowa artysty, [ dostępne w Internecie: http://cyganart.com/#!art_3], dostęp: 14-10-2016.

[2] Włodzimierz Cygan, O swojej pracy, strona internetowa artysty, [dostępne w internecie: http://cyganart.com/#!art_3], dostęp: 13-10-2016.

[3]Wojciech Sadley o Włodzimierzu Cyganie [w:] Włodzimierz Cygan, Światło i ciemność, strona internetowa artysty, [dostępne w internecie: http://cyganart.com/#!art_3], dostęp: 14-10-2016.

[4] Papier skóra i elektronika, czyli współczesna tkanina artystyczna Marii Węgrzyniak-Szczepkowskiej, Portal Rynek i Sztuka, [dostępny w internecie: http://rynekisztuka.pl/2016/09/15/papier-skora-i-elektronika-czyli-wspolczesna-tkanina-artystyczna-marii-wegrzyniak-szczepkowskiej-wywiad/], dostęp: 14-10-2016

[5]Papier skóra i elektronika, czyli współczesna tkanina artystyczna Marii Węgrzyniak-Szczepkowskiej, Portal Rynek i Sztuka, [dostępny w Internecie: http://rynekisztuka.pl/2016/09/15/papier-skora-i-elektronika-czyli-wspolczesna-tkanina-artystyczna-marii-wegrzyniak-szczepkowskiej-wywiad/], dostęp: 14-10-2016

[6]Barbara Piegrzalska-Grams o sobie, strona internetowa artystki, [dostępne w Internecie: http://pierzgalska.pl/index.php?id=biografia&lang=pl], dostęp: 14-10-2016.

[7] Elżbieta Wasyłyk, strona internetowa Biura Wystaw Artystycznych i Usług Plastycznych w Pile, [dostępne w Internecie: http://galeriabwa.pila.pl/barbara-pierzgalska-grams-przenikanie-tkanina-malarstwo-09-11-2012/], dostęp: 14-10-2016

Fot. materiały prasowe 

Instagram enter The Room

object(stdClass)#939 (3) { ["error_type"]=> string(23) "OAuthRateLimitException" ["code"]=> int(429) ["error_message"]=> string(178) "You have exceeded the maximum number of requests per hour. You have performed a total of 950 requests in the last hour. Our general maximum limit is set at 500 requests per hour." }

Sorry something went wrong. Here is the possible list of errors:

  • Error loading user profile items