Mówi się, że Hollywood to kraina mężczyzn. Reżyserki nawet dziś są tu dyskryminowane – gorzej zarabiają, rzadziej mają okazję tworzyć wysokobudżetowe produkcje, są niedostatecznie promowane, wciąż rzuca im się kłody pod nogi. Można mieć wrażenie, że dopiero od niedawna kobiety robiące własne filmy mają szansę przetrwać w ojczyźnie filmu. Tymczasem pierwsze bezkompromisowe reżyserki, producentki i scenarzystki pojawiły się już wtedy, gdy narodziło się Hollywood. Tylko, że dziś prawie nikt o nich nie pamięta. Kim były matki kina?

Każdy, kto interesował się początkami kina w Stanach Zjednoczonych i Europie, jednym tchem wymieni takich reżyserów, jak Fritz Lang, Friedrich Wilhelm Murnau, Josef von Sternberg, Charlie Chaplin, kontrowersyjny D.W. Griffith czy Erich von Stroheim. W tej wyliczance nie ma miejsca na nazwiska kobiet. Poznając historię filmu, można mieć wrażenie, że kobiet w ogóle w niej nie było. A raczej były, ale tylko jako gwiazdy filmowe, a nie osoby filmy tworzące. A reżyserek czy producentek w czasie kina niemego i początkach kina dźwiękowego było całkiem sporo, wiele z nich rzeczywiście zaczynało jako aktorki. Większość antologii nie poświęca im dużo miejsca lub nie wspomina o nich wcale. Oto kilka kobiet, zmieniły kino.

 

MABEL NORMAND (1892-1930)

13 stare kina cinema film movie retro

Nie ma chyba osoby, która nie słyszałaby o Charlie Chaplinie. Zanim jeszcze twórca „Dyktatora” zaczął robić filmy, Mabel Normand przecierała szlaki dla komedii. Dziś znana przede wszystkim jako aktorka komediowa zamieszana w liczne skandale, Normand posiadała swoje własne studio i firmę zajmującą się produkcją, pracowała jako reżyserka, producentka, scenarzystka. Wystąpiła w kilkunastu filmach wraz z Chaplinem, często tworząc do nich scenariusze. Nie podobał się jej się humor slapstickowy, którzy uważała za efekt niedojrzałości i ignorancji branży, poszukiwała własnych sposobów na błyskotliwe żarty. Jej film „Mabel’s Blunder” (1914) mocno podważa stereotypowe role płciowe. Główna bohaterka przejmuje inicjatywę w historii i przebiera się za mężczyznę, by sprawdzić, czy jej wybranek nie romansuje z inną. „Mabel’s Blunder” został w 2009 roku wpisany na  amerykańską listę National Film Registry ze względu na swoje walory kulturowe, historyczne i estetyczne.

 

LOIS WEBBER (1879-1939)

3 stare kina cinema film movie retro

„Nie mam wątpliwości, że przeciętna, inteligentna kobieta obdarzona takimi samymi umiejętnościami, co przeciętny, inteligentny mężczyzna, nakręci lepszy film niż on, a to ze względu na to, że kobieta zawsze będzie mieć lepsze oko do detali jako przewagę” – powiedziała na początku lat 20. Lois Webber. Wielka aktorka ery kina niemego, producentka, scenarzystka, reżyserka. Webber nie tylko spróbowała swoich sił w branży filmowej, ale robiła filmy świetne, uwielbiane przez krytyków i publiczność, odnoszące również sukces box office’owy, założyła pierwszą wytwórnię prowadzoną przez kobietę – Lois Weber Productions. Jej alegoryczne obrazy, podejmujące tak istotne tematy jak obłuda religii, napięcia klasowe czy trudna sytuacja kobiet najbiedniejszych wciąż mogą fascynować. Na szczególną uwagę zasługuje film „Hipokryci” z 1915. Pod ostrzałem Webber znaleźli się politycy, biznesmeni i wszyscy zakochani w nowej epoce, wciąż chcący jak najwięcej i jak najszybciej. Bardzo odważnym ruchem było umieszczenie w filmie postaci Nagiej Prawdy. Aktorka ją grająca występowała, jak sama nazwa sugeruje, nago, co było wówczas skandaliczne. Webber nie zmierzała jednak do seksualizacji kobiecego ciała, nagość była u niej alegorią przedstawiającą moralny koncept.

 

ALICE GUY-BLANCHÉ (1873-1968)

8 stare kina cinema film movie retro

Nie można pisać o matkach filmu, nie wspominając o Alice Guy- Blaché, pierwszej reżyserce w historii kina. Swoją przygodę z filmem zaczęła od pracy jako sekretarka i stenotypistka w firmie fotograficznej Léona Gaumont. Dzięki temu miała okazję zobaczyć pierwsze pokazy kinematografu braci Lumière. Niedługo po tym Alice nakłoniła pracodawcę, by też zajął się filmem. W roku 1896 roku wyreżyserowała swój pierwszy film – „La Fée aux Choux” – możliwe, że będący pierwszym filmem z fabułą, który powstał. Kierowała też produkcją filmów w firmie Gaumonta, w tym czasie stworzyła ich około 100. Wraz z mężem, również pracownikiem Gaumonta,  w roku 1906 przeprowadziła się do Stanów Zjednoczonych, gdzie niebawem założyła własną firmę producencką Solax. W okresie świetności firma ta produkowała kilkadziesiąt filmów rocznie i podobno mogła się pochwalić studiem za 100 000 dolarów, a kwota ta wtedy miała przecież wartość znacznie większą niż dzisiaj.

 

MARY PICKFORD (1892-1979)

11 stare kina cinema film movie retro

Tak, to nazwisko pewnie znacie. Z tym, że pewnie kojarzycie Mary Pickford jako wielką aktorkę ery kina niemego, ale była też świetną producentką i scenarzystką. Mary Pickford, a właściwie Gladys Marie Smith, od najmłodszych lat była bardzo samodzielna i niezależna. Występy zaczęła jako dziecko, a jako piętnastolatka pojechała sama do Nowego Jorku. Jedna z najbardziej wpływowych gwiazd w historii kina, odegrała kluczową rolę w stworzeniu Hollywood. To ona wraz z Chaplinem, D. W. Griffithem i swoim mężem Douglasem Fairbanksem założyła pierwszą niezależną wytwórnię filmową United Artists. Do dziś zachowało się o wiele więcej jej filmów niż obrazów innych gwiazd kina niemego. A to dlatego, że Pickford wywalczyła prawa autorskie do prawie wszystkich produkcji, w których brała udział i dzieliła się nimi z wieloma instytucjami i bibliotekami.

 

VIRGINIA VAN UPP (1902-1970)

1 stare kina cinema film movie retro

Pewnie jej nazwisko niewiele komukolwiek dziś mówi, choć Virginia Van Upp – scenarzystka i producentka – pracowała nad tak ikonicznymi filmami lat 40., jak „Gilda” Charlesa Vidora czy „Dama z Szanghaju” Orsona Wellesa. Virginia była nazywana królową Columbia Pictures. Van Upp została zatrudniona do pracy nad filmem „Cover Girl” z Ritą Hayworth i Genem Kelly w rolach głównych. Szybko dostrzeżono jej wielki potencjał. Szczególnie, że trwała wojna i to kobiety w Stanach Zjednoczonych stały się głównymi widzami kin, oczekiwały więc kina mocniej dostosowanego do ich potrzeb. To właśnie dawała im Virginia Van Upp.

P.S. O kolejnych kobietach, które kształtowały Hollywood przeczytacie już niebawem.

Fot. nitratediva.wordpress.com, filmjunk.com

Wybór Enter The Room

Instagram Enter The Room